तिहार — “festival of lights” — नेपालमा वर्षको सबैभन्दा उज्यालो र रमाइलो पर्व हो। यो बेला घर-घर, सडक, पसल, र कार्यालयहरू झिलिमिली बत्तीको उज्यालोले झलमल्ल हुन्छन्।
तर के तपाईंलाई थाहा छ? यस वर्ष मात्र झिलिमिली बत्तीको कारोबार करिब रु ३० करोड पुगेको अनुमान गरिएको छ! त्यो पनि एक सिजनमा मात्रै।
कारोबारमा चमक र चुनौती दुवै
नेपाल विद्युतिय व्यवसायी महासंघका अनुसार, तिहार सिजन नजिकिँदै जाँदा बत्तीको माग ह्वात्तै बढेको छ। बजारमा साना-ठूला व्यवसायीहरू सबैले नयाँ-नयाँ LED र Solar Light डिजाइन ल्याएका छन्।
तर interesting कुरा के भने — कारोबार बढ्दो भए पनि मागमा स्थिरता देखिएको छ।
मूल कारण? धेरै घरमा अघिल्लो वर्षकै बत्ती पुनः प्रयोग भइरहेको छ।
यसले के देखाउँछ भने नेपाली उपभोक्ता अब practical हुँदै गइरहेका छन् — “reuse” culture बढ्दैछ, जसले environment र खर्च दुबैलाई सन्तुलनमा राखेको छ।
चीनबाट आयातमा निर्भरता
नेपालमा प्रयोग हुने झिलिमिली बत्तीको करिब ९५% हिस्सा चीनबाट आयात हुन्छ।
तर यस वर्ष तातोपानी नाका र ढुवानी समस्याका कारण धेरै व्यापारीले समयमै माल ल्याउन सकेनन्।
त्यसको असर बजारमा केही मूल्यवृद्धि र कमीमा परेको छ।
फुटपाथदेखि ठूला मॉलसम्म, बत्तीको मूल्य रु १५० देखि रु २०,००० सम्म पुगेको छ — डिजाइन, आकार, र ब्रान्डअनुसार फरक-फरक।
बजारमा नयाँ TREND
यस वर्ष बजारमा “Smart Decorative Lights” को craze देखिएको छ — मोबाइलबाट रङ परिवर्तन गर्न सकिने वा automatic blinking pattern भएका बत्तीहरू लोकप्रिय छन्।
अर्को नयाँ ट्रेन्ड भनेको solar-powered झिलिमिली बत्ती हो, जसले बिजुली खर्च घटाउँछ र load-shedding वा power cut हुँदा पनि घर उज्यालो राख्छ।
व्यक्तिगत रूपमा मलाई लाग्छ, यो “green innovation” नेपालमा energy efficiency को दिशामा सानो तर सकारात्मक कदम हो।
उपभोक्ताको रुचि र खरीद व्यवहार
तिहार मात्र होइन, Dashain, Chhath, New Year जस्ता पर्वहरूमा पनि बत्तीको प्रयोग बढ्दै गएको छ।
तर interesting कुरा के छ भने अहिले युवा पुस्ता बत्तीलाई केवल सजावट होइन, aesthetic look र “Instagram-worthy vibe” का लागि प्रयोग गर्न थालेका छन्।
तसर्थ, बजारमा warm tone lights, fairy lights, curtain lights जस्ता creative विकल्पहरू बढी बिक्री भइरहेका छन्।
आर्थिक दृष्टिकोण
रु ३० करोडको कारोबार सुनिनमा सानो जस्तो लागे पनि, यो Nepalको festive economy मा महत्वपूर्ण योगदान हो।
यसले हजारौं साना व्यापारी, फुटपाथ विक्रेता, र importer हरूलाई रोजगारी र आम्दानी दिएको छ।
तर दीर्घकालीन दृष्टिले सोच्दा, नेपालले आफ्नै स्तरमा LED light production सुरु गर्न सके energy import घट्ने र स्थानीय उद्योग विकास हुने निश्चित छ।
भविष्यको बाटो
आगामी वर्षहरूमा झिलिमिली बत्ती बजार अझ प्राविधिक र पर्यावरणमैत्री बन्ने सम्भावना छ।
मलाई लाग्छ —
- Nepal should promote locally assembled LED brands,
- Encourage use of solar energy, र
- Focus on eco-friendly materials।
यसरी गर्दा हामीले उज्यालो पनि पाउँछौं, अर्थतन्त्र पनि बलियो बनाउँछौं, र वातावरण पनि सुरक्षित राख्छौं।
तिहार केवल उज्यालोको पर्व होइन, व्यापार र सर्जनशीलताको पर्व पनि हो।
यस वर्ष झिलिमिली बत्ती बजारले ३० करोडको कारोबार गरेर फेरि एकपटक नेपाललाई रंगीन बनाएको छ।
तर साँचो उज्यालो त्यो हो — जसले हाम्रो घर मात्र होइन, हाम्रो सोच र अर्थतन्त्र दुवैलाई प्रकाशमान बनाउँछ।